Nhận biết những dấu hiệu dị ứng và không dung nạp sữa ở trẻ nhỏ

Quan tâm đặc biệt QUAN TÂM ĐẶC BIỆT

Tóm tắt

Từ các biểu hiện quặn thắt dạ dày đến ọc ói và tiêu chảy, tình trạng không dung nạp sữa và các triệu chứng dị ứng sữa có rất nhiều điểm tương đồng. Hơn nữa, tên gọi của những tình trạng này thường được dùng lẫn lộn với nhau và không phải lúc nào cũng đúng. Biết cách phân biệt chúng có thể sẽ giúp chẩn đoán nhanh hơn cho bé, và từ đó có một chương trình quản lý chế độ ăn uống có hiệu quả, dù là thông qua chế độ ăn uống của mẹ nếu bé bú mẹ.

Dị ứng và không dung nạp sữa ở trẻ nhỏ

Trẻ có thể bị dị ứng hoặc không dung nạp sữa. Do một số triệu chứng của tình trạng dị ứng sữa và không dung nạp sữa là tương tự nhau, nên khó có thể chẩn đoán phân biệt chúng.

Dị ứng sữa liên quan đến phản ứng miễn dịch đối với một hoặc nhiều chất đạm có trong sữa, trong khi không dung nạp sữa thì không liên quan đến hệ miễn dịch. Tình trạng không dung nạp sữa xảy ra do trẻ không có khả năng tiêu hóa các chất có trong sữa, như lactose chẳng hạn. Một ví dụ thường được nhắc đến là tình trạng không dung nạp lactose, là rối loạn do một số người hoàn toàn không sản xuất được hoặc sản xuất không đủ men lactase để tiêu hóa lactose. Lactose không tiêu hóa được sẽ gây ra các triệu chứng khó chịu như tiêu chảy, đầy hơi và ợ hơi.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị dị ứng sữa

Nếu em bé của bạn bị dị ứng sữa, chúng sẽ có phản ứng với các loại sữa công thức dành cho trẻ nhỏ làm từ sữa bò, và rất hiếm nhưng có thể với cả sữa mẹ nếu như bạn mới dùng các sản phẩm bơ sữa gần đây. Các triệu chứng để nhận biết bao gồm đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, phát ban, nổi mề đay, chàm, và khó thở. Các triệu chứng đơn lẻ có thể do một loại côn trùng nào đó, nhưng nếu như bé có biểu hiện bất thường tại hai vùng khác biệt của cơ thể – ví dụ như, dạ dày (nôn) và da (phát ban) – bạn nên tham vấn ý kiến của người chăm sóc y tế hoặc bác sĩ của bạn.

Các bé nếu bị dị ứng với sữa bò thì cũng thường dị ứng với cả sữa dê và sữa cừu, vì chúng chứa các chất đạm tương tự. Thật không may, không có xét nghiệm chẩn đoán đơn lẻ nào để xác định trẻ dị ứng với sữa bò, thường cần kết hợp các xét nghiệm với việc áp dụng một chuỗi các đợt loại bỏ và tái sử dụng lại các loại sữa trong chế độ bú của trẻ. Các xét nghiệm này thường được chỉ định khi em bé của bạn được bác sĩ chuyển tới đến một chuyên gia. Điều rất quan trọng là bạn nên xin ý kiến từ bác sĩ nếu nghi ngờ em bé bị dị ứng để trẻ có thể được chẩn đoán và điều trị đúng.

Việc nuôi dưỡng và vấn đề dị ứng sữa

Để kiểm soát tình trạng dị ứng sữa bò bằng cách loại trừ tất cả các món có sữa bò khỏi chế độ ăn uống của bé, bạn cần phải làm quen với việc đọc thông tin trên các nhãn thực phẩm và các thành phần nguyên liệu, vì sữa có thể có trong những món mà bạn không thể ngờ. Luật định về nhãn thực phẩm đang thực thi để có để giúp bạn, và những chất thường gây dị ứng như sữa, phải được khai báo trên các loại thực phẩm đóng gói sẵn.

Nếu em bé của bạn đang dùng sữa công thức và đã được chẩn đoán bị dị ứng sữa bò, bác sĩ có thể chỉ định một công thức sữa thủy phân toàn phần. Các chất đạm trong sữa công thức này đã được chia nhỏ thành các phần tử nhỏ để hệ miễn dịch của bé không thể nhận ra như là một chất gây dị ứng – quá trình này cũng không làm ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng của sữa.

Công thức từ đậu nành không được khuyến cáo trước 6 tháng là chúng có chứa phytoestrogens (các hợp chất từ thực vật có tính chất giống như nội tiết tố nữ estrogen), và những trẻ nhỏ có phản ứng với các công thức làm từ sữa bò thường cũng dị ứng với công thức từ đậu nành.

Trong những trường hợp hiếm, bé có thể phản ứng với các chất đạm từ chế độ ăn uống của bạn được hấp thu vào sữa mẹ. Nếu bé được chẩn đoán bị dị ứng sữa bò và bạn đang cho con bú mẹ, có thể bạn phải thay đổi chế độ ăn uống của mình – nhưng chỉ làm điều này sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ vì nó là vấn đề khá hiếm gặp.

Nhận biết những dấu hiệu dị ứng và không dung nạp sữa ở trẻ nhỏ

Lúc được ba tuổi, hầu hết trẻ em sẽ có phát sinh tình trạng dị ứng sữa bò

Có phải dị ứng sữa thường gặp ở trẻ nhỏ?

Chỉ khoảng 2-7,5% trẻ dưới 1 tuổi bị dị ứng với sữa bò. Lúc ba tuổi thì hầu hết trẻ sẽ phát sinh tình trạng này, nhưng chỉ một số ít trẻ mới bị tình trạng này kéo dài tới khi chúng được 6-8 tuổi. Thỉnh thoảng, dị ứng sữa có thể tiếp tục đến tuổi trưởng thành – đặc biệt là nếu gia đình trẻ có tiền sử bị dị ứng.

Làm thế nào để xác định bé có tình trạng không dung nạp lactose

Một em bé không dung nạp lactose thường biểu hiện các phản ứng ít nghiêm trọng hơn so với tình trạng dị ứng sữa. Tương tự như dị ứng sữa, các triệu chứng của không dung nạp lactose có thể bao gồm tiêu chảy, nôn, và co thắt dạ dày nhưng thường không có phát ban hoặc khó thở. Một khác biệt nữa là tình trạng không dung nạp lactose sẽ không hiển thị bất thường trong xét nghiệm máu hoặc thử nghiệm chích trên da. Tuy nhiên, phản ứng của bé sẽ có thể ghi nhận được, dù không nghiêm trọng như của một phản ứng do dị ứng.

Có hai loại không dung nạp lactose chính yếu. Loại đầu tiên là không dung nạp lactose nguyên phát, được gây ra bởi sự thiếu hụt các men lactase. Nó thường gặp ở dân số Ấn Độ, châu Mỹ, châu Á, Tây Ban Nha, nhưng không phổ biến ở châu Âu – cũng tương tự như dị ứng sữa, nó ít khi biểu hiện các triệu chứng trong năm đầu tiên của cuộc đời. Nhưng không có nghĩa người không dung nạp lactose cần phải loại bỏ hoàn toàn lactose khỏi chế độ ăn uống: mà tùy thuộc vào từng cá nhân, những người bị bất dung nạp lactose nguyên phát thường có thể dung nhận được một lượng nhỏ lactose.

Dạng không dung nạp lactose thứ phát thường do các tổn thương đường ruột, ví dụ sau một bệnh lý dạ dày nghiêm trọng. Nhưng dạng này này thường có tính chất tạm thời, cho đến khi ruột được chữa lành. Trong những trường hợp rất nghiêm trọng, có thể cần phải loại bỏ lactose khỏi chế độ ăn uống trong một vài tuần, nhưng chỉ nên làm điều này theo lời khuyên của một chuyên gia chăm sóc sức khỏe.

Trước khi lo lắng quá nhiều về vấn đề dị ứng sữa và không dung nạp như trên, bạn cũng nên nhớ rằng trẻ nhũ nhi và trẻ em nhỏ thường lây nhiễm các mầm bệnh thông thường khi chúng tiếp xúc với các trẻ khác. Điều này có thể cũng sẽ gây ra các triệu chứng tương tự. Nhưng nếu các triệu chứng của bé vẫn tồn tại hoặc bạn nhận thấy một diễn biến có hệ thống, bạn nên hỏi xin ý kiến của bác sĩ.

Các bước tiếp theo

Nếu bạn nghi ngờ con bạn không dung nạp hoặc bị dị ứng sữa, bạn nên:

  • Ghi chú các triệu chứng của bé sau khi bú sữa
  • Hỏi ý kiến bác sĩ về việc áp dụng chế độ dinh dưỡng không dùng sữa (nếu bé đang bú sữa mẹ)
  • Chia sẻ các triệu chứng của bé với bác sĩ

Hãy nhớ rằng, bạn không nên thực hiện bất kỳ thay đổi chế độ ăn uống nào của bạn hoặc em bé khi chưa có lời khuyên của chuyên gia y tế.

Xem tham khảo

drop down arrow

1. Hill. et al (1986) JPaediatrics 109:270-276

2. NHS UK. Cows’ milk allergy pdf [Online]. Available at:www.thh.nhs.uk/documents/_Patients/PatientLeaflets/paediatrics/allergies/PI008-Cows_milk_allergy_A4-May_13.pdf

Lần xem gần nhất: 28-10-2015
Chia sẻ  

Kết nối chuyên gia Aptaclub

Aptaclub trên Facebook

Nhấn Like trên Facebook của Aptaclub để cùng chia sẻ và trải nghiệm về chăm sóc con đầu đời.

Đường dây miễn phí Aptamil Careline

Aptamil Careline 1800 58 58 06

Cùng Aptaclub định hình tương lai của bé

– Tư vấn dinh dưỡng từ các chuyên gia của Aptamil
– Email kiến thức dinh dưỡng đầu đời của bé
– Quà đặc biệt dành riêng cho thành viên Aptaclub

Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ